تحلیل شهرام کرمی از تئاتر کودک و نوجوان؛ از شناخت پنج گروه مخاطب تا ارزیابی آثار جشنواره همدان

شهرام کرمی، داور بخش کودک سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان همدان با اشاره به اهمیت شناخت دقیق گروه‌های سنی در تولید آثار نمایشی ویژه کودکان، تأکید کرد که تئاتر کودک براساس نیازهای هر رده سنی، شاخص‌های متفاوتی دارد و هنرمندان باید این تفاوت‌ها را در روند تولید اثر در نظر بگیرند.

پنج گروه اصلی مخاطبان تئاتر کودک و نوجوان

به گفته کرمی، تئاتر کودک و نوجوان مخاطبانی با پنج گروه سنی مشخص دارد. نخستین گروه، دوران جنینی است؛ آثاری که برای مادران باردار و جنین طراحی می‌شود و بیشتر در قالب تئاترهای تعاملی و روانشناختی، بر پیوند عاطفی مادر و فرزند تمرکز دارد. دومین گروه، شیرخواران زیر دو سال هستند؛ کودکانی که هنوز در مرحله نخست رشد زبانی قرار دارند و تئاترهای مخصوص آنها بیشتر صوتی و آوایی طراحی می‌شود.

گروه سوم، خردسالان ۲ تا ۵ سال هستند؛ سنی حساس که کودکان جهان پیرامون را می‌شناسند و از توانایی زبانی کافی برای ارتباط برخوردارند. گروه چهارم و پنجم نیز کودکان ۶ تا ۱۱ سال و نوجوانان ۱۱ تا ۱۶ سال را شامل می‌شود. کرمی تأکید کرد که گروه کودک خود به دو مرحله ۶ تا ۸ سال و ۸ تا ۱۱ سال تقسیم می‌شود و هر گروه به الگوهای رفتاری و محتوایی متفاوتی نیاز دارد.

اهمیت تخیل و فانتزی در تئاتر کودک

کرمی با اشاره به اینکه «تخیل» مهم‌ترین عنصر در تولید آثار کودک است، توضیح داد: در مرحله اول کودکی، قدرت تخیل بسیار فعال است و کودک مفاهیم را با دنیای فانتزی درک می‌کند. در مرحله دوم، سطح آگاهی کودک رشد کرده اما همچنان دریافت او از مفاهیم با تخیل همراه است. به همین دلیل نمایش‌هایی که برای این گروه‌ها ساخته می‌شود باید ترکیبی از واقعیت، فانتزی و خلاقیت باشد تا بتواند دنیای ذهنی کودک را مخاطب قرار دهد.

تنوع آثار جشنواره همدان

این داور جشنواره با اشاره به آثار بخش کودک گفت: جشنواره همدان بازتاب «بضاعت تئاتر کودک و نوجوان ایران» است و تنوع محتوایی و اجرایی خوبی در آثار دیده می‌شود. برخی گروه‌ها از الگوهای نمایشی ایرانی بهره برده‌اند و برخی همچون نمایش پینوکیو از داستان‌های مشهور جهانی الهام گرفته‌اند. او این تنوع را یک نقطه قوت مهم در جشنواره دانست.

رشد آگاهی و کیفیت تئاتر کودک

کرمی با اشاره به سابقه ۱۰۰ ساله تئاتر کودک در ایران گفت: «رویکرد تئاتر کودک از سرگرمی صرف به آموزش، آگاهی‌بخشی و انتقال فکر تغییر کرده است.» او بر نقش تأثیرگذار جشنواره در ارتقای دانش هنرمندان، افزایش کیفیت آثار و تقویت نگاه آموزشی در تئاتر کودک تأکید کرد.

جشنواره همدان در مسیر تثبیت الگوی اجرایی

او افزود: «پس از ۳۰ دوره برگزاری، جشنواره تئاتر کودک و نوجوان به الگوی مشخصی در اجرا رسیده و به یکی از معتبرترین رویدادهای هنری کشور تبدیل شده است.» به گفته کرمی، این جشنواره علاوه بر ارتقای کیفیت آثار، آگاهی متولیان فرهنگی را نیز افزایش داده و همچنان ظرفیت توسعه بیشتر را دارد.

سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان همدان به دبیری آزاده انصاری تا ۲۰ آذر ادامه خواهد داشت.